Skip to content

Possibility \#2

Possibility #2

When ṃ is followed by a consonant,

the ṃ may be transformed into the nasal of the vagga to which that consonant belongs.

e.g. kālaṃ + kata > kālaṅkata

In Kaccāyana this is called (31) vagg’antaṃ vā vagge.

Please take note of the nasal of each group

           
guttural k kh g gh ṅ
palatal c ch j jh ñ
cerebral ṭ ṭh ḍ ḍh ṇ
dental t th d dh n
labial p ph b bh m

ṃ + guttural > ṅ

         
k kh g gh ṅ
kālaṃ kata kālaṅkata pp. died, lit. time done  
ahaṃ kāra ahaṅkāra masc. “I making”  
saṃ khāra saṅkhāra masc. condition  
atthaṃ gata atthaṅgata pp. set, lit. gone home  
saṃ gha saṅgha masc. community  

ṃ + palatal > ñ

         
c ch j jh ñ
dhammaṃ ca dhammañca and dhamma  
saṃ chavi sañchavī adj. covered by skin  
saṃ jāti sañjāti f. birth, arising  
saṃ jhā sañjhā5 f. evening  
saṃ ñā saññā f. perception  


comm word

ṃ + retroflex > ṇ

         
ṭ ṭh ḍ ḍh ṇ
saṃ √ḍaṃs > ḍās + *a saṇḍāsa masc. pincers  
saṃ ṭhāna saṇṭhāna nt. standing still  
saṃ ṭhahati saṇṭhahati pr. settles in  

ṃ + dental > n

         
t th d dh n
saṃ tāpeti santāpeti pr. burns  
saṃ thata santhata pp. spread  
saṃ dasseti sandasseti pr. explains  
saṃ dhāvita sandhāvita pp. transmigrated  
saṃ nicaya sannicaya m. accumulation  

ṃ + labial > m

         
p ph b bh m
upa saṃ padā upasampadā f. higher ordination  
saṃ phassa samphassa m. touch, contact  
abhi saṃ buddha abhisambuddha pp. woke up completely  
paṭi saṃ bhidā paṭisambhidā f. analytical insight  
saṃ majjati sammajjati pr. sweeps  

Counter-examples:

taṃ kammaṃ > taṃ kammaṃ

saṃ khitta > saṃkhitta